TPPU.org

Różne wzorce spożywania alkoholu

Nikt nie sięga po alkohol po to, aby mieć problemy. Przeciwnie – każdy, kto spożywa alkohol oczekuje korzyści. Chce poprawić sobie nastrój, ubarwić szarą codzienność, ułatwić kontakty towarzyskie, zrelaksować się. Niektórzy nawet wierzą, że alkohol może mieć korzystne działanie zdrowotne. 

Choć alkohol jest trucizną i z punktu widzenia toksykologii każda ilość wypitego alkoholu jest ryzykowna, to jednak w większości przypadków spożywanie małych dawek alkoholu nie pociąga za sobą widocznych szkód zdrowotnych i konsekwencji społecznych. Mimo to nie powinni pić alkoholu: 

• Młodzi ludzie ( ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rozwojowych i wypadków pod wpływem alkoholu )
• Kobiety w ciąży i matki karmiące ( z powodu ryzyka uszkodzenia płodu negatywnego  i wpływu na zdrowie dziecka ).
• Osoby chore, przyjmujące leki wchodzące w reakcje z alkoholem.
• Wszyscy którzy znajdują się w okolicznościach wykluczających picie.
• Osoby, którym szkodzi nawet najmniejsza ilość alkoholu.

Co ósmy dorosły Polak nie pije w ogóle alkoholu. Tyle samo osób spożywa alkohol problemowo. Szacuje się że w grupie tej znajduje się ok. 840 tys. osób uzależnionych oraz ok. 4 mln. Osób pijących alkohol ryzykownie lub szkodliwie.

Większość osób pijących alkohol spożywa go w sposób, który nie powoduje negatywnych konsekwencji dla nich i dla osób z ich otoczenia.

Osoby pijące alkohol mogą wielokrotnie w ciągu swojego życia zmieniać wzorzec spożywania alkoholu przemieszczając się na continuum od abstynencji, poprzez picie o niskim poziomie ryzyka, do spożywania alkoholu w sposób wysoce ryzykowny szkodliwy. Niektóre z nich się uzależniają. Jest to wędrówka w dwie strony. Ktoś, kto dzisiaj pije alkohol na poziomie niskiego ryzyka, może w wyniku różnego rodzaju , okoliczności zwiększyć swoje picie do poziomu wysokiego ryzyka. Ktoś, kto dziś pije ryzykownie lub szkodliwie, może na tyle ograniczyć swoje picie, aby radykalnie zmniejszyć wynikające z niego szkody. Abstynent może w każdej chwili zacząć pić, a osoba uzależniona może zostać abstynentem. Najmniej prawdopodobne jest sytuacja, że osobie uzależnionej uda się trwale ograniczyć spożywanie alkoholu, a więc wrócić do picia na stałe do picia kontrolowanego, o niskim ryzyku szkód.

Abstynencja > Picie o niskim ryzyku > Picie ryzykowne > Picie szkodliwe > Uzależnienie

Jak ocenić swoje picie?

Spożycie alkoholu opisywać można w gramach wypitego alkoholu lub też posługując się miarą porcji standardowej. Przyjmuje się, że w Europie porcja taka zawiera zwykle ok. 10g czystego alkoholu to jest:

Do sprawdzenia, na ile ryzykowny (lub bezpieczny) jest aktualny model spożywania alkoholu może okazać się przydatny. Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych ze Spożywaniem Alkoholu AUDIT.

Gdy picie kwalifikuje się do wzorca o niskim poziomie ryzyka

Jeśli wyniki testu AUDIT i analiza ilości spożywanego alkoholu wskazują obecnie na picie o niskim poziomie ryzyka , warto dostosować się do kilku zaleceń: 

• Jeśli ktoś pije alkohol codziennie , powinien zachować co najmniej dwa dni abstynencji w tygodniu
• Koniecznie trzeba powstrzymać się od picia alkoholu w okresie ciąży, karmienia piersią, przyjmowania leków wchodzących w reakcję z alkoholem, kierowania pojazdami i w innych sytuacjach, gdy picie nawet niewielkich ilości alkoholu pociąga za sobą ryzyko szkód dla pijącego lub osób trzecich.
• Warto obserwować swoje picie, intencje sięgania po alkohol i reakcje swojego organizmu na zmiany wzorca picia.
• Nie należy bagatelizować krytycznych uwag na temat swojego picia – otocznie zwykle szybciej postrzega negatywne zmiany w sposobie spożywania alkoholu niż sam pijący
• Warto poszerzać wiedzę na temat alkoholu i potencjalnych zagrożeń, jakie niesie za sobą picie Pijący nie są najlepszymi ekspertami w tym zakresie. Potoczna wiedza na temat działania alkoholu jest obarczona wieloma nieprawdziwymi przekonaniami, których zdaniem jest uzasadnić fakt spożywania alkoholu.
• Trzeba szanować indywidualnie decyzje innych o niepiciu. Warto wspierać abstynentów, nie tylko nie namawiając ich do spożywania alkoholu, ale również dając im wsparcie w sytuacjach nacisków i presji otoczenia skłaniającego ich do picia.

W sytuacji picia ryzykownego i szkodliwego

Jeśli wynik testu AUDIT kwalifikują picie jako ryzykowne i szkodliwe, to jest to sytuacja,   w której konieczne jest ograniczenie spożywania alkoholu, bo albo już rodzi ono poważne problemy ( picie szkodliwe ), albo nieuchronnie pojawią się one, jeśli aktualny styl picia nie ulegnie zmianie. 

Co robić:

• Na początek warto zachować przez tydzień lub dwa ( najlepiej przez miesiąc całkowitą abstynencje. To czas potrzebny aby organizm wrócił nieco do formy. 
• Przed rozpoczęciem picia trzeba umówić się ze sobą ( najlepiej zapisując ) na nieprzekraczalny limit ilości wypijanego alkoholu ( czyli maksymalny poziom dziennego , tygodniowego i okazjonalnego spożywania alkoholu. Pomocne tu będą wskazania tabeli opisującej wzorce spożywania alkoholu.  
• Jeśli ktoś pije alkohol codziennie, powinien planować zachowanie abstynencji co najmniej dwóch dni abstynencji w tygodniu ( najlepiej dzień po dniu )  
• W notesiku lub zeszycie należy przez miesiąc zapisywać wszystkie ilości spożywanego alkoholu według schematu : data, okoliczność, rodzaj wypitego alkoholu, spożyta ilość. To zalecenie wydaje się trudne, ale w efekcie jest bardzo pomocne w skutecznym ograniczaniu spożycia. Pamięć w tym zakresie jest całkowicie zawodna. 
• Pod koniec każdego tygodnia trzeba ( posługując się przedstawionymi przelicznikami) policzyć ilość spożytego przez siebie czystego alkoholu w gramach : w ciągu dnia, przez cały tydzień , ewentualnie przy jakiejś większej okazji. 
• Porównanie faktycznego spożycia z założonym wcześniej limitem picia pozwoli ocenić, na ile udało się trwać w postanowieniu o ograniczeniu picia , na ile zaś nie.
• W sytuacji powodzenia, o ile picie nie zeszło jeszcze do poziomu niskiego ryzyka , warto rozważyć ponownie zmniejszenie ilości i częstotliwości wypijanego alkoholu              i w następnym tygodniu próbować dostosować się do zmniejszonych limitów.
• W sytuacji niepowodzenia trzeba przeanalizować zapiski dotyczące picia w ciągu tygodnia oraz sytuacje, w których spożywany był alkohol i zastanowić się nad przyczynami braku sukcesu. Być może było za dużo mocnych alkoholi? Może tempo picia było zbyt szybkie? Być może limity picia zostały przekroczone w towarzystwie określonych osób ( zwykle dużo pijących ) , w szczególnych miejscach ( np. określonych pubach czy barach), a może zwiększone picie było wynikiem silnego stresu, lęku konfliktu, złego samopoczucia , smutku, bezsenności?
• W następnym tygodniu warto zastosować wskazówki wynikające z przeprowadzonej przez siebie analizy, np. zamieniając napoje wysokoprocentowe na niskoprocentowe, wydłużając czas spożywania porcji alkoholu, unikając sytuacji, które wyraźnie zachęcają do większego picia, w których trudno odmówić spożywania alkoholu.
• Nagrodą za udane ograniczenie będzie lepsze samopoczucie fizyczne i psychiczne, poprawa relacji z innymi, mniej kłopotów i wydatków.

Gdyby próby ograniczenia picia nie przyniosły powodzenia przez kilka tygodni, wówczas koniecznie trzeba skorzystać z porady specjalistów pracujących w placówkach terapii uzależnienia od alkoholu, którzy pomogą znaleźć przyczynę niepowodzenia i wskażą inne możliwości rozwiązania problemu alkoholowego. Lista poradni, z podziałem na województwa znajduje się na stronie internetowej Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych www.parpa.pl.

W sytuacji podejrzenia uzależnienia od alkoholu

AUDIT nie jest podstawą stuprocentowej diagnozy uzależnienia od alkoholu, jednak w sytuacji gdy wyniki testu i analiza ilości spożywanego alkoholu sugerują uzależnienie: 

• Trzeba sprawdzić podejrzenie uzależnienia udając się do specjalistów pracujących w poradniach terapii uzależnienia od alkoholu. Rozmowa ze specjalista na temat sposobu spożywania alkoholu i wynikających z tego kłopotów przyniesie odpowiedź na pytanie czy osoba pijąca jest uzależniona od alkoholu. Daje też możliwość wspólnego poszukania możliwości skutecznego poradzenia sobie z tą sytuacją.
• Pójście do placówki nie jest jednoznaczne z podjęciem leczenia odwykowego. Nikt nie może zmusić nikogo do podjęcia terapii, ta decyzja należy zawsze do osoby mającej problemy z piciem.
• Do placówki trzeba przyjść w stanie absolutnej trzeźwości: warto zatem przez kilka dni przed wyznaczonym spotkaniem wcale nie spożywać alkoholu.
• Dobrze jest zagwarantować sobie na czas wizyty u specjalisty towarzystwo osoby, która nie nadużywa alkoholu, i która będzie życzliwie wspierać decyzję o udaniu się do specjalisty.